Nieuws

Over de snotolf en de zeedruif (Biologieweekend 2018)

Geplaatst op 19/06/2018,
laatst aangepast op 19/06/2018 om 22:05

rubriek:

Over de snotolf en de zeedruif

Dat het leven onder water anders is dan boven water, dat weet elke duiker en zelfs sommige niet-duikers schijnen het zich ook te beseffen. Waar je nu eigenlijk precies naar kijkt onder die waterspiegel, tja, dat is vaak een mysterie. Samen met guppen Martin en Niels ga ik daarom in Zeeland op cursus bij de Biologische Werkgroep (BW).

 

Ter voorbereiding kopen we allemaal het NOB onderwaterbiologie specialty boek en gaan we op donderdagavond 7 juni alvast proefduiken in de Toolenburgerplas. Dat doen we niet op de standaard manier, we spreken af ondiep te blijven en ook echt de tijd te nemen om een vierkante meter bodemoppervlak echt goed te bestuderen. Wat levert dat nou op? Allereerst een super ontspannende duik, dobberen en af en toe een vin bewegen maakt het geheel zeer rustgevend en geeft de tijd om echt eens goed rond te kijken. Niels en Storm (die te gast is op ons bio avondje),  kunnen in de eerste meters alvast een meerval zien terwijl Martin en ik getrakteerd worden op een grote baars die de rest van de duik zo ongeveer met ons meereist. We zien er plantjes, palingen, een grote snoek in het groen (die geen vin beweegt omdat wij ook zo langzaam voortbewegen) en een flinke rivierkreeft (waarschijnlijk de Europese) die aan het knabbelen is. Daarnaast ook best wat kleine visjes, maarja, ik moet nog op cursus dus welke het zijn? ...

Stil op 3 meter

Rustig duiken is fijn maar het is nog niet genoeg om echt iets te kunnen bestuderen, daarom gaan we op ongeveer 3 meter hangen boven de bodem en niks anders doen dan kijken, turen, staren en loeren naar de plantjes. Kijkend naar de plantjes zien we visjes komen en langzaam maar zeker, door te blijven kijken, kunnen we kleine watervlooitjes en zelfs een rode watermijt onderscheiden. Dan hebben we het dus over onderwaterleven van minder dan één cm! Het was een topduik en een mooie voorbereiding op de cursus.

Op vakantie

Vrijdag 15 juni is het dan zover, ik kan met Niels mee carpoolen en omdat de cursus pas in de avond begint besluiten we samen met Martin om deze vrijdag te gebruiken om 2 zeelandduikjes extra te maken. We spreken af bij de Zeelandbrug (laag water kentering om 10:45) waar we tegen 10:40 ook ongeveer in het water liggen. We dalen af naar ongeveer 15m en genieten wat van de stroming die ons over de brokkelsterren, anemonen, kreeften en krabben transporteert. We zien sepia eitjes (die zwarte), pijlinktvis eitjes (die witte) maar geen zeepaardje. Ik heb wat last van mijn fles die net wat te hoog op mijn rug zit waardoor ik topzwaar wordt, maar dat is niets wat niet even snel aan het oppervlak opgelost kan worden. We duiken nog even onder, en dat is maar goed ook, en zien Harlekijnslakjes en een hele grote andere slak. Die andere slak zorgt voor discussie, want wat hebben we nu gezien? Martin en ik houden het even op een Bruine Plooislak en Niels zet zijn geld op de Millenium Wratslak. De avond zal het uitwijzen….

 

Na lunch en een ijsje gaan we door naar het Koepeltje, want het is nog lang geen tijd voor het avondprogramma. Daar maken we een zeer rustige duik met Botervisjes, krabben (die met de botervisjes aan het rellen zijn), heel vele groene wierslakjes en een zeenaald.

 

Eigenlijk voelt het gewoon lekker als vakantie zo'n dag!

Een avond met Ron

De avond wordt door Lilian van de BW afgetrapt met het programma en huishoudelijke mededelingen. Iedereen heeft al een plekje gezocht in de slaapzaal, magen waren al voor aankomst gevuld dus we kunnen gewoon lekker aan de slag.

 

De eerste lezing van de avond wordt gegeven door niemand minder dan Ron Offermans s, als je een onderwater boek openslaat met foto’s uit Nederland is de kans zeer groot dat je zijn werk tegenkomt. Hij geeft ons een blik in de verscheidenheid van leven in de wateren van Zeeland. Deze verscheidenheid heeft een onderverdeling waar we aan het einde van de lezing kort een spel mee spelen. We krijgen een groot aantal verschillende afbeeldingen die we mogen ordenen op soort, een mooie oefening die ervoor zorgt dat we niet alleen informatie hebben gehoord maar er ook actief mee aan de slag gaan. Vind je het leuk om zelf eens een kijkje te nemen in die groepen, bekijk dan de website van Stichting Anemoon De begeleiders lopen rond om vragen te beantwoorden en ergens tussen 22:00 en 23:00 zijn we er allemaal wel uit. Een pilsje erbij en een hapje, het is allemaal zeer laagdrempelig, gezellig en leerzaam.

 

Oh ja, Niels had gelijk… Zucht. Puntje voor Niels!

De houtzagerij

En dat was de beschrijving van de eerste nacht.

Stenen keren, duiken en de MOO

De volgende dag starten we na een overheerlijk ontbijt en een goede bak koffie met de samenhang van het leven onderwater. Lilian geeft een lezing over ecologie wat zoveel wil zeggen als: waarom leven beestjes samen, hoe leven ze samen en wat zijn de gevolgen voor die levensvormen onderling (positief voor beide, positief voor 1, negatief voor 1 of eigenlijk negatief voor allebei). Hebben ze een samenhang op het gebied van wonen? Of voedsel? Of misschien wel voortplanting? Een interessant voorbeeld wat wordt aangehaald van een parasiete levensvorm is het krabbenzakje, dat nestelt zich onder de opgerolde staart van de krab en slaat vervolgens zijn tentakels uit in de krab zelf en verteerd deze van binnenuit. Lekker dan! Je kunt ze als duiker herkennen omdat het schild vol zit met pokken, wat zoveel betekent als ‘deze krab heeft al een tijdje geen nieuw schild gemaakt’.

 

Brendan Oonk geeft ons na de lezing van Liliane een korte uitleg over het stenen keren, ons eerste groepsuitje. En ja, dat is precies wat je denkt dat het is. Bij afgaand tij gaan we stenen die bloot komen te liggen… omkeren. Om te kijken wat eronder zit! Het barst onder de stenen van allerhande leven. De wormen die je onderwater eigenlijk nauwelijks ziet zijn hier mooi zichtbaar en je merkt dat in het ‘droog’vallend deel ook veel leven terugkomt dat je bij een duik kunt waarnemen. Zoals veel krabbetjes, een enkel visje en kwallen. We nemen ook veel purperslak eieren waar. Wat de biologen goed doet omdat die een flinke tijd afwezig zijn geweest in de Oosterschelde. Als ik samen met Lilian op een gegeven moment opkijk is iedereen al langzaam over de dijk aan het teruglopen, toch best verslavend dat stenen keren.

 

We keren terug naar de Koebel en gaan lekker lunchen.

 

Dan is het tijd om te gaan duiken, de opdracht, ga 5 minuten lang een vierkante meter bestuderen en let op de samenlevingsverbanden (wonen, eten en voortplanting). Daarnaast, geniet lekker van de duik. We gaan naar Den Osse Nieuwe Kerkweg, een absurd drukke locatie maar niettemin was het een fijne duik. Het leuke is dat je eerst bijvoorbeeld een grote oester ziet, dan zie je daarop een pokje, anemoontje of iets anders wat zich graag op een hard substraat (oppervlak) hecht. Dan ga je verder kijken en zie je dat de kleine waaiertjes van de aangehechte levensvorm ook nog een vlooitje op zich hebben, en dan merk je dat je met je snufferd 5 centimeter er vandaan ligt. Fascinerend! Oh ja, toch maar mooi een groene zeedonderpad gespot!

 

Na de duik is het tijd om een MOO in te vullen, een formulier waarop je aangeeft welke levensvormen je in welke mate hebt gezien. Dit is ontzettend belangrijk voor het biologisch onderzoek op het leven in de Oosterschelde (en overigens ook daarbuiten). Deze gegevens worden opgestuurd, in een database gezet en gepubliceerd/gebruikt voor de onderbouwing van het wel/niet adviseren op bouwprojecten of veranderprojecten in en om de wateren. Daarnaast willen biologen gewoon graag weten wat er waar leeft.

 

Dan avondeten, TE lekker :)

 

We spelen na het eten een pubquiz, een zeer ludieke manier om de kennis te laten beklijven. Goed om er zo mee bezig te zijn. De guppen vormen samen met 2 andere cursisten het team de Zeepoeliers (ja, we hebben onze polo’s aan) en uiteraard gaan we er met de hoofdprijs van de avond vandoor! En dan hebben we nog wat geleerd ook, waarschijnlijk is dat nog meer waard, maar net iets minder tastbaar.

De nacht is nog jong

En dus gaan Martin, Niels en ik nog lekker een nachtduikje maken bij het Koepeltje. Daar waren we tenslotte ook al overdag geweest en juist het verschil kan erg interessant zijn! We spotten 3 sepiola’s, tja, die zie je overdag ook echt niet, een mooi verschil. De Noordzeekrabben zijn veel meer aanwezig en alles is veel actiever. We duiken 66 minuten en dan is het wel mooi geweest, maar wat een fijne duik zeg.

The morning after

Een top ontbijtje, wederom, mag leiden naar een workshop krabben en kreeften determineren. Bij sommige diertjes is dat goed te doen, maar als je een kreeftje van anderhalve cm voor je neus hebt wat continue op en neer gaat dan is me dat een hele opgaaf. Dit onderdeel is leuk en leerzaam maar duidelijk iets wat je vaak moet herhalen wil je er handig in worden en wil je je parate kennis op orde hebben.

 

Dan mogen we weer het water in, Zoetersbout ditmaal. Op het gemakje zien we een Dodemansduim, een hele grote Hooiwagenkrab en een grote krabbenrel over een opengebroken oester. Zo ontzettend leuk. Martin spot een vlokslakje en aan het einde van de duik driften we lekker op een beetje stroming mee terug naar de trap. Ook voor deze duik vullen we een MOO in, eigenlijk, als je het iets vaker doet, kost het bijna geen tijd. En je helpt er gewoon het belangrijkste onderwateronderzoek van Nederland mee. Stichting Anemoon heeft meer info of kom eens bij Martin, Niels of mij vragen hoe en wat als je meer wilt weten.

 

De dag eindigt met een pittige lezing van bioloog Brendan. De impact van de mens op het milieu. Dat is echt niet mis. Het zou ons niet misstaan om eens wat vaker na te denken over de gevolgen van onze acties op het milieu. En wat wij als duikers kunnen doen om die gevolgen zichtbaar te maken en zelf een best beentje voor zetten.

 

Daarmee houdt dan de cursus op… Het was echt een heel leuk en leerzaam weekend en ik kan het iedereen die ook maar wat interesse heeft in het leven onderwater aanraden! Heb je vragen, kom dan vooral naar ons toe.

 

Hmm, misschien moet ik ook nog wat zeggen over die Snotolf en die Zeedruif, nou, dat stond dus in het boek… De Snotolf heet zo, omdat ie zeedruiven eet en ie dus in zijn buik een hoop ‘snot’ heeft. Ik vond het wel grappig.

 

Gup Michiel

links:

Moo formulieren stichting Anemoon

Terug